Картошка етиштириш. Чет эл тажрибаси

Картошка 100 дан ортиқ мамлакатларда мўътадил, субтропик ва тропик шароитда ўстирилади . Бу аслида “салқин об-ҳавонинг ҳосили” бўлиб, ҳарорат ишлаб чиқаришда асосий чекловчи омил ҳисобланади: 10 ° C (50 ° Ф) дан паст ва 30 ° C (86 ° Ф) дан юқори ҳароратларда туберкулёз ўсишига тўсқинлик қилинади, мақбул рентабелликга эга. ўртача кунлик ҳарорат 18 дан 20 ° C (64 дан 68 ° Ф) гача бўлган жойда олинади.

Шу сабабли, картошка эрта баҳорда мўътадил зоналарда ва кеч қиш иссиқ жойларда экилган ва йилнинг энг салқин ойларида иссиқ тропик иқлим шароитида ўстирилади. Баъзи бир субтропик баланд тоғларда юмшоқ ҳарорат ва юқори қуёш нурлари фермерларга йил давомида картошка этиштиришга имкон беради ва экилганидан 90 кун ўтгач илдиз меваларини йиғиб олади (мўътадил иқлим шароитида, масалан, Шимолий Эвропада бу 150 кунгача давом этиши мумкин).

Картошка жуда мос келадиган ва мослашадиган ўсимлик бўлиб, идеал тупроқ ва ўсадиган шароитсиз яхши ҳосил беради. Шу билан бирга, у бир қатор зараркунандалар ва касалликларга дучор бўлади. Тупроқда патогенлар пайдо бўлишининг олдини олиш учун фермерлар йилдан-йилга ўша эрга картошка этиштиришдан қочишади. Бунинг ўрнига, улар картошкани уч ёки ундан кўп йиллик даврларда, маккажўхори, ловия ва беда каби бошқа ўхшаш экинларга алмаштириб ўстирадилар. Картошка зараркунандаларининг ривожланиш тциклини бузиш учун картошка (масалан, помидор) билан бир хил патогенларга мойил бўлган экинлардан сақланиш керак.

Қишлоқ хўжалигининг яхши усуллари, зарурат бўлганда суғоришни ўз ичига олган ҳолда, Шимолий Эвропа ва Шимолий Американинг мўътадил иқлимида бир гектар картошка экилганидан кейин тўрт ой ичида 40 тоннадан кўпроқ янги илдиз меваларини экиш мумкин. Бироқ, аксарият ривожланаётган мамлакатларда ўртача ҳосилдорлик анча паст – беш тоннадан 25 тоннагача – бу юқори сифатли уруғларнинг этишмаслиги ва яхшиланган уруғларнинг этишмаслиги, ўғитлардан фойдаланиш ва суғоришнинг пасайиши, зараркунандалар ва касалликлар билан боғлиқ.

Тупроқ ва эрни тайёрлаш

Картошкани шўр ва ишқорли тупроқлардан ташқари деярли ҳар қандай тупроқда этиштириш мумкин. Илдизларнинг кенгайишига энг кам қаршилик кўрсатадиган табиий равишда бўшашган тупроқлар афзалроқдир ва яхши дренаж ва ҳавоси бор органик моддаларга бой қум ва қумли тупроқлар энг мос келади. 5.2-6.4 пҲ оралиғи бўлган тупроқ идеал деб ҳисобланади.

Картошкани ўстириш кенг қамровли тайёргарликни ўз ичига олади. Тупроқ бегона ўтларнинг илдизларидан мутлақо озод бўлгунга қадар ишлов бериш керак. Кўпгина ҳолларда, тез-тез ўралаш ва юмшатиш билан бирга учта арқонлар тупроқ қулай ҳолатга келгунга қадар керак бўлади: юмшоқ, яхши қуритилган ва яхши газланган.

Экиш

Картошка ҳосили одатда уруғдан эмас, балки “уруғли картошка” дан – 5 дан 10 см гача чуқурликка экилган майда тугунча ёки юмалоқ бўлаклардан ўстирилади. Уруғларнинг тозаланиши ва соғлом уруғлик илдиз меваларни экиш учун зарурдир. Мушак уруғи касалликсиз, яхши ўсиб чиққан ва ҳар бирининг вазни 30 дан 40 г гача бўлиши керак. Сифатли тижорат уруғидан фойдаланиш фермерларнинг ўз уруғларига нисбатан ҳосилдорликни 30-50 фоизга ошириши мумкин, аммо кутилаётган фойда юқори харажатларни қоплаши керак.

Бир қатор картошканинг экиш зичлиги танланган илдизларнинг ҳажмига боғлиқ, қаторлар оралиғи ҳосилни йиғиб олишга имкон бериши керак (пастга қаранг) . Одатда гектарига икки тоннага яқин уруғлик картошка экилган. Қуруқ жойларда ёмғир ёғдириш учун текис тупроққа экиш юқори ҳосил беради (тупроқ сувини тежаш туфайли), суғориладиган экинлар асосан тоғларда этиштирилади.

Деҳқончиликнинг ривожланиш босқичлари

1. Ўсимликлар уруғи экилган

2. Вегетатив ўсиши

3. Мушакларнинг қўзғатилиши

4. Мушакларни пиёзлаш

Экинларни парвариш қилиш

Тахминан тўрт ҳафта давом этадиган картошка чойшабининг ривожланиши пайтида ҳосилга “рақобатдош устунлик” бериш учун бегона ўтларни назорат қилиш керак. Агар бегона ўтлар катта бўлса, уларни ёъқ қилиш ишлари бошланишидан олдин уларни олиб ташлаш керак. Қовуриш (ёки “эрга улаш”) картошка ўсимликининг асосий пояси атрофидаги қаторлар орасидаги тупроқни юмшатишдан иборат. Қовоқ ўсимликларни тик ҳолатда ушлаб туради ва тупроқни бўшаштиради, ҳашаротлар зараркунандаларига бундай тубер куя илдиз меваларни экмоқчи этиштиришни олдини олади бегона ўтларнинг кўпайишининг олдини олишга ёрдам беради.

Тупроққа тортилгандан сўнг, ўсаётган ўсимликлар орасидаги ва тизманинг юқори қисмида бегона ўтлар механик равишда ёки гербитсид ёрдамида олиб ташланади. Чўкиш икки ёки уч марта, 15-20 кун оралиғида амалга оширилади. Биринчиси ўсимликлар тахминан 15-25 см баландликда бўлганда амалга оширилиши керак; иккинчиси кўпинча ўсаётган илдиз меваларини ёпиш учун амалга оширилади.

Гўнг ва уруғлантириш

Кимёвий ўғитлардан фойдаланиш тупроқдаги мавжуд озуқа миқдорига боғлиқ – масалан, вулқон тупроқлар, одатда фосфорда этишмайди – суғориладиган тижорат ишлаб чиқаришида ўғитларга бўлган талаб нисбатан юқори. Бироқ, янги айланиш бошланганда картошка органик гўнгдан фойда кўриши мумкин – у яхши озуқавий мувозанатни таъминлайди ва тупроқ таркибини сақлаб туради. Ўсимликларни уруғлантиришга бўлган эҳтиёжни кутилаётган ҳосил, навнинг потентсиали ва йиғиб олинган ҳосилнинг мақсадли ишлатилишига қараб тўғри ҳисоблаш керак.

Сув таъминоти

Тупроқнинг намлиги нисбатан юқори даражада сақланиши керак. Яхши ҳосил олиш учун 120 дан 150 кунгача ҳосил 500 дан 700 мм гача (20 дан 27,5 дюйм) гача сув талаб қилади. Умуман олганда, вегетатсия даврининг ўрталарида ва охирида сув танқислиги эрта даврдагига қараганда кўпроқ ҳосилни камайтиради. Сув таъминоти чекланган бўлса, сув катта майдончада қўлланилгандан кўра, гектарига ҳосилдорликни оширишга ёъналтирилади.

Картошка саёз илдиз тизимига эга бўлганлиги сабабли, тез-тез суғоришга қарши ҳосил жуда юқори бўлади ва механизатсиялаштирилган пуркаш тизимлари ёрдамида ҳар 1-2 кунда бир марта эвапотранспиратсия ёъқотишларини тўлдирадиган юқори ҳосил олинади. Мўътадил ва субтропик иқлим шароитида суғоришда тахминан 120 кунлик ҳосил 25 дан 35 тоннагача (акр учун 11-15,6 тонна), гектарига 15-25 тоннагача (6,6 – 15,6 тонна) ҳосил беради. тропик ҳудудлар.

Зараркунандалар ва касалликлар

Касалликларга қарши бир нечта асосий эҳтиёт чоралари – буғдой навлари ва соғлом, сертификатланган уруғлик илдиз меваларидан фойдаланган ҳолда, алмашлаб экиш катта ёъқотишлардан қочишга ёрдам беради. Бактериал ва вирусли касалликлар учун кимёвий назорат мавжуд эмас, аммо улар ўзларининг апҳид векторларини мунтазам кузатиб бориш (ва керак бўлганда пüскüртме) билан бошқарилиши мумкин. Кечки зарарли касаллик каби қўзиқорин касалликларининг жиддийлиги биринчи инфектсиядан сўнг, асосан об-ҳавога боғлиқ – кимёвий пüскüртмеден қулай шароитларнинг сақланиши касалликни тезда ёйиши мумкин.

Ҳашарот зараркунандалари картошка патчида ҳалокатга олиб келиши мумкин. Тавсия этилган назорат чораларига мунтазам мониторинг ва зараркунандаларнинг табиий душманларини ҳимоя қилиш чоралари киради. Ҳатто катта зараркунанда бўлган Колорадо картошка қўнғизи томонидан этказилган зарар мавсумнинг бошида пайдо бўладиган қўнғиз, тухум ва личинкаларни ёъқ қилиш орқали камайиши мумкин, шу билан бирга санитария, экин алмашинуви ва бардошли картошка навларидан фойдаланиш нематод тарқалишининг олдини олишга ёрдам беради.

Ўрим-йиғим

Картошка ўсимликининг барглари сарғайиши ва илдиз меваларни осонгина ажратиб олиниши ҳосилнинг пишиб этилганлигини кўрсатади. Агар картошкани дарҳол истеъмол қилиш ўрнига сақлаш керак бўлса, улар терилари қалинлашига имкон бериш учун тупроқда қолдирилади – қалин терилари сув ёъқотилиши туфайли сақлаш касалликлари ва қисқаришининг олдини олади. Бироқ, илдизни эрга жуда узоқ вақт қолдириш уларнинг қўзиқорин қўзиқоринига қарши қўзғатишни кучайтиради, бу қора шарф деб аталади.

Ўрим-йиғимни осонлаштириш учун картошка узумлари картошка қазиб олинишидан икки ҳафта олдин олиб ташланиши керак. Ишлаб чиқариш кўламига қараб, картошка ўралган вилка, омоч ёки тижорат картошка йиғим-терим машинаси ёрдамида ўсимликни қазиб олиб, тупроқни илдиз меваларидан силкитиб ёки уриб юборади. Ўрим-йиғим пайтида сақлаш касалликлари учун кириш жойларини таъминлайдиган кўкаришлар ёки бошқа жароҳатлардан қочиш керак.

Сақлаш

Янги йиғиб олинган илдиз мевалари тирик тўқима бўлганлиги сабабли ва ёмонлашиши мумкин бўлганлиги сабабли картошкаларни янги истеъмол қилиш ёки қайта ишлаш учун йиғиб олинганидан кейинги ёъқотишларни олдини олиш учун ҳамда кейинги экиш мавсумида уруғлик илдизларини этарли миқдорда этказиб беришни кафолатлаш учун уларни тўғри сақлаш жуда муҳимдир. .

Картошкани идиш ва ишлов бериш учун сақлаш “кўкатларни” (соланин, потентсиал заҳарли алкалоид билан боғлиқ бўлган пўстлоғи остидаги хлорофил ҳосил бўлиши) ва вазн ва сифатни ёъқотишни олдини олишга қаратилган. Илдизни 6 дан 8 ° C гача ҳароратда, юқори нисбий намлик (85% дан 90 фоизгача) бўлган қоронғи, яхши газланган муҳитда сақлаш керак. Уруғлик илдиз меваларни ўстириш қобилиятини сақлаб қолиш ва кучли униб чиқишни рағбатлантириш учун тарқатилган нур остида сақланади. Шимолий Эвропа каби минтақаларда, фақат битта экиш мавсуми бўлган ва бир мавсумдан иккинчисига қадар илдиз меваларни сақлаш қийин бўлган музлатиш воситаларини ишлатмасдан қийин бўлган жойда, мавсумдан ташқари экиш эчимини таклиф қилиши мумкин.

Қуйидагиларни ўқиб кўринг:

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *